Żelazo odgrywa kluczową rolę w tworzeniu hemoglobiny i dlatego ma decydujące znaczenie dla transportu tlenu. Młode cielęta szybko rosną, zwiększają objętość krwi i rozwijają metabolizm oraz układ odpornościowy. Dzienne zapotrzebowanie cieląt na żelazo wynosi 100 mg. Jednak samo przyjmowanie żelaza zawartego w pełnym mleku nie jest wystarczające, ponieważ mleko zawiera jedynie około 0,5 mg żelaza na litr. Nawet przy spożyciu od 10 do 15 litrów mleka dziennie cielę otrzymuje jedynie od 5 do 8 mg żelaza dziennie. Stanowi to mniej niż 10% zapotrzebowania!

Klasyczną konsekwencją jest niedokrwistość z niedoboru żelaza – mierzalna na podstawie poziomu hemoglobiny lub hematokrytu. Jednak nawet bez wyraźnej niedokrwistości zbyt niski poziom żelaza może mieć ograniczające działanie, jeśli cielęta i tak znajdują się w stanie stresu (np. z powodu przeniesienia do innej obory, biegunki lub zmiany rodzaju paszy).

Niedawno w szczególnym przypadku sami zwróciliśmy uwagę na problemy u klienta w Kanadzie. Wskaźniki poboru pokarmu w CalfExpert były niskie, a ogólny stan zdrowia cieląt nie był optymalny. Po wielu innych nieskutecznych działaniach klient podał cielętom zastrzyk z żelaza i w ciągu dwóch dni cielęta były jak podmienione.

Mimo to coraz częściej słyszy się od ekspertów, żewzbogacanie mleka pełnego suplementami żelaza należy traktować krytycznie , ponieważ patogenne zarazki potrzebują żelaza do rozwoju. Wysokie i wczesne podawanie żelaza sprzyjałoby ich rozwojowi, co mogłoby powodować biegunkę.

Biegunki te mogą być również wywołane przez wzrost osmolalności mleka pełnego spowodowany dodatkiem minerałów wraz z preparatem wzbogacającym. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na blogu Holm & Laue.

Najskuteczniejszą strategią jest profilaktyka dostosowana do systemu pojenia. W międzynarodowych badaniach porównuje się zarówno doustne, jak i pozajelitowe drogi podawania (omijające przewód pokarmowy, np. poprzez iniekcję). Obie mogą poprawić wyniki badań krwi, jednak decydujące znaczenie ma bezpieczeństwo stosowania. W przypadku potwierdzonego niedoboru bardzo wskazane może być celowe uzupełnienie – ważne jest przy tym prawidłowe dawkowanie. Ponieważ szczególnie w przypadku dodatków do mleka pełnego dokładne dawkowanie jest równie ważne, co trudne.

W praktyce sprawdza się następująca potrójna strategia:

• Należy zaplanować podaż żelaza w koncepcji karmienia pełnym mlekiem (nie czekać, aż pojawią się problemy).
• Opcjonalnie, w celu wzbogacenia pełnego mleka, można rozważyć jednorazową podaż żelaza w postaci pasty doustnej lub zastrzyku.
• Należy promować wczesne i stabilne spożywanie pokarmów stałych, ponieważ zawierają one wystarczającą ilość żelaza.

Zaopatrzenie w żelazo nie jest tematem specjalnym dotyczącym pojedynczych przypadków, ale elementem zarządzania w gospodarstwach stosujących karmienie pełnym mlekiem. Niewystarczająca podaż może bowiem szybko stać się problemem. To, czy konieczne jest uzupełnienie żelaza, zależy od ogólnego stanu zdrowia cieląt.

Należy jednak pamiętać o ryzyku związanym z bezkrytycznym stosowaniem suplementów żelaza w pełnym mleku, ponieważ nadmierna podaż może potencjalnie wywołać problemy z biegunką.